Erzurum ve Türk Musikisi

       Halk edebiyatı terimi olan" şair" kelimesi gerçek anlamda "Tekke şairleri" ve "Halk şairleri" olarak iki kısımda incelenebilir. Halk şairlerinin "Kalem şairleri" ve "Saz şairleri" adı altında halk şiirine önemli katkıda bulundukları bilinmektedir.Kalem şairlerinin eserleri bestekârlarca bestelenirdi. "Saz şairleri" yani; Âşık'lar ise şiirlerini sazla çalıp çağırmak töresine uyarak,şairlikten başka bestecilik görevi de yüklendikleri için aynı zamanda eserlerinin bestekârıydılar.Âşık'lar usta-çırak geleneğine göre yetişmişlerdir.İşte bu geleneğe uygun olarak Osmanlı döneminden günümüze kadar Erzurum daima, âşık yatağı olmuş, âşıklar töreleri ve yaşayış üslupları ile âşık kahvelerinde toplanmışlar,zaman zaman seyahat etmişler geniş insan topluluklarına seslenmiş; çeşitli öğütler vermiş, iyilik, mertlik, yiğitlik ve Türk milletinin üstün vasıflarını telkin etmiş;Tekke şairleri ise zaman zaman dini ve tasavvufi hikmetleri tertiplenen sohbetlerde ve zikir meclislerinde dile getirmişlerdir. Erzurum'da, Türk-Îslam kültürüyle yetişmiş çok kıymetli şairler, halk ozanları, güfte yazarları, bestekârlar, mütefekkir ve mutasavvıfların var olduğunu arşiv incelemelerinde tespit etmiş bulunuyorum.
    Erzurumlu şair,halk ozanı,bestekâr ve şiirleri bestelenen mütefekkirler hakkında daha önceden yazılan eserleri ve araştırmaları ile Erzurum folkloru ve Türk Musikisi için büyük hizmetleri olan Z.Fahri FINDIKOĞLU, Bilge SEYİTOĞLU, N.Sami OKÇU, Turgut KARABEY, Naci ELMALI, Feyzi HALICI, Mehmet ÖZBEK, Nabi BELEKOĞLU, İ.Coşkun ATILCAN ve Sebahattin BULUT 'a yine büyük araştırmaları ile Alvarlı Muhammed LUTFÎ Efendinin "Hulâsâtü'l Hakâyık" adlı eserinin sadeleştirilip yeniden gazellerinin sözlerinin tam metnini temin eden "Alvarlı Efe Hazretleri İlim ve Sosyal Hizmet Vakfı" yöneticilerine ne kadar teşekkür etsek azdır.
       Yukarıda isimlerini yazdığım kıymetli İlim adamı ve araştırmacı büyüklerimizin izinden giderek Erzurumlu Şair ve Halk Ozanlarının hayat hikayeleri ile Türk Sanat ve Türk Halk Müziği repertuarına alınmış Tatyan, Divan, Şarkı, Türkü, Marş ve İlahilerini notalarıyla birlikte toparlayıp bir güldeste sunmaya çalıştım.
    İlahilerle ilgili değerli katkılarından dolayı Hasan MAZLUMOĞLU' na, tatyan ve divanların günümüze kadar gelmesinde emekleri olan TRT Erzurum Radyosunun tüm ses ve saz sanatçılarına özellikle notaya alınması ve bant icrasından dolayı Suat IŞIKLI, Fuat LEHİMLER, Mükerrem KEMERTAŞ, Raci ALKIR,Mehmet ÇALMAŞIR ve Kenan TUNA'ya, Türk Sanat Müziği ve Türk Halk Müziği nota arşivindeki taramalarda ilgi ve yardımlarını esirgemeyen TSM Ses Sanatçısı Erol ARMUTLU'ya, THM Ses Sanatçısı Gündüz GÖZÜMOĞLU'na, Halk Ozanları ile ilgili araştırmalarda yardımcı olan Halk Ozanları Derneği Başkanı merhum İbrahim TOPAL'a, Erzurum�daki Türk Sanat Müziği çalışmalarıyla ilgili fotoğraf arşivlerinden ve derlemelerinden faydalandığım Atatürk Üniversitesi Güzel Sanat Fakültesi Öğretim Görevlisi Kıyasettin TEMELLİ'ye, Halk Oyunları Derneği Başkanı Sebahattin BULUT'a ve Tuncer ÇAKMUR'a; kitabın hazırlanmasında gösterdikleri yakın ilgi ve değerli katkılarından dolayı Muzaffer TERCAN'a, Necati SAMANCI'ya, Edebiyatçı-Öğretmen Mehmet ÖZTÜRK'e, Bilgisayar Programcısı Adnan FİDAN'a ve TRT Erzurum Radyosu Prodüktörü Murat ALTUNKAYNAK'a, bu eserin Erzurum ve Türk Musikisi dostlarına ulaşmasına vesile olan Erzurum Güneş Vakfı Genel Başkanı Doç. Dr. Sayın Alpaslan CEYLAN Bey'e ve Vakıf Mütevelli Heyeti'ne teşekkürlerimi sunuyorum.
    Uzun araştırma ve arşiv taramalarımda büyük gayretime rağmen bir takım noksanlıkların olacağı muhakkaktır.Ancak, amacımız Erzurumlu olarak,Erzurum'a hizmet ve Erzurum hakkında akademik çalışmalar yapmak isteyen gönül dostlarına, Erzurum'da yetişecek Türk Musikisi öğrencisi ve araştırmacılarına ışık tutmak, genç nesillere geçmişimizi tanıtmaktır.
    Köklü ve zengin Türk Folkloru�nun Erzurum'da yetişen halk şairleri ve bestekârlar için Türk şiirine ve Türk musikisine büyük katkılarından dolayı minnet borcumuzu bu eserle ödeyebilirsek ne mutlu...

Muzaffer Zeki KURNUÇ
Erzurum-2004